Türk vatandaşlığından izinle çıkan ve mavi kart alan gurbetçilerimiz, yeni Torba Kanun’la artık dava açmaya gerek kalmadan yurtdışı hizmet borçlanması yapabilecek .
Türkiye 1950li yıllardan beri yurtdışına işçi gönderiyor. Pek çok ülkede dört milyondan fazla vatandaşımız bulunuyor. Yıllarca yurtdışında çalışan veya yaşayan gurbetçilerimiz, emeklilik yönünden kimi mağduriyetlerle karşı karşıya kalabiliyor. Bunların bir kısmı geçmiş yıllarda çözüldü, bir kısmı da şimdi Torba Kanun’la çözülüyor.
Vatandaşlığı teşvik ettik
Türkiye yurtdışındaki vatandaşlarının, bulundukları ülkelerin vatandaşlığına geçmesini teşvik etti. Hatta yabancı ülke vatandaşlığına geçmeleri halinde, Türk vatandaşlığı haklarının çoğunun korunduğunu gösteren mavi kart verdik. Bu kart sayesinde gurbetçilerimiz, Türkiyedeki pek çok haktan yararlanabilecekti.
Ancak en temel haklardan olan sosyal güvenlik hakkı kapsam dışında kaldı. Örneğin bir gurbetçimiz mavi kartla Alman vatandaşlığına geçtiği taktirde, Türkiyeye kesin dönüş yapsa bile borçlanma yapamıyor ve dolayısıyla emekli olamıyordu. SGKyı dava edenler kazanıyor ve mahkeme kararıyla borçlanıp emekli oluyorlardı. Fakat yok yere zaman ve emek kaybı yaşanıyordu.
Mavi kart eziyeti bitiyor
Nihayet Torba Kanuna konulan bir madde ile Türk vatandaşlığından izinle çıkan yani mavi kartlı gurbetçilerimiz, dava açmaya gerek kalmadan yurtdışı hizmet borçlanması yapabilecekler. Dava açanlar davalarından vazgeçerlerse, mahkeme masrafı ödemek zorunda da kalmayacaklar.
İşe girişte tarih sorunu bitecek
Gurbetçilerimizin sorun yaşadığı ve SGK ile karşı karşıya geldiği konulardan biri de yurtdışındaki sigorta girişleriydi. Normalde gurbetçilerin, Türkiye ile sözleşme imzalamış ülkelerdeki ilk işe giriş tarihinin, ülkemizde de başlangıç olarak kabul edilmesi gerekiyordu.
SGK kaybediyordu
Fakat SGK, yurtdışı borçlanmalarda bu tarihleri kabul etmiyordu. Bu durum bazı hallerde kişilerin 10-15 yıl daha geç emekli olmasına sebep oluyordu. Hal böyle olunca vatandaş dava açıyor, genelde de davayı kazanıyor ve yurtdışı işe giriş tarihine göre emekli olabiliyordu. Bu konu da Torba Kanun’a girdi. Bundan sonra ikili sözleşme imzalanmış ülkelerde çalışanların yurtdışı işe giriş tarihleri başlangıç kabul edilecek.
Tarih seçmek için acele edin!
Torba Kanun’dan gurbetçilerimize iyi haberlerin yanında bir de kötü haberimiz var; Bundan sonra yurtdışı borçlanma yapan gurbetçiler, borçlanacakları tarih aralığını kendileri seçemeyecek. Gurbetçinin tarih seçmesi, kimi durumlarda emekli aylığını iki kat artırabiliyor. Fakat Torba yürürlüğe girdikten sonra gurbetçilerin tarih seçerek borçlanma imkanı da sona ermiş olacak. Bu yüzden şuan borçlanma niyeti ve imkanı olan gurbetçilerimizin acele ederek SGKya başvurmalarını ve tarih seçme hakkını kullanmalarını tavsiye ediyoruz.
1300 lira yerine 600 lira
Tarih seçmenin ne anlama geldiğini bir örnekle açıklayalım. Diyelim ki 1985’Ten beri Fransada çalışıyorsunuz ve bu sürenin 15 yılını Türkiyede borçlanmak istiyorsunuz. Borçlanmayı da asgari tutardan ödeyeceğinizi varsayalım. Şuan SGKya başvurur da 1985-2000 arasını seçerek borçlanma yaparsanız yaklaşık 1300 lira aylık alırsınız. Yasa çıktıktan sonra borçlanırsanız tarih seçemeyeceğiniz için SGK otomatik olarak 1999-2014 dönemindeki 15 yılı borçlandıracak. Bu durumda yine asgari ödeme halinde 600 lira aylık alacaksınız. SGKya ödeyeceğini borçlanma tutarı aynı olduğu halde, sırf tarih aralığından dolayı aylığınız yarı yarıya düşmüş olacak.
Yeni yasayı bekleyin
Soru: Almanyada 1989’da çalışmaya başladım. Türkiyede hiç çalışmam bulunmuyor. SGKya yurtdışı borçlanması için başvurduğumuzda Almanyadaki işe girişimi kabul etmeyeceğini, şimdiki başvuru tarihimi esas alacağını öğrendim. Yani 15 yıllık borçlanma yaparsam 2014 yılından geriye doğru 15 yıl gidecek ve 1999 yılında işe girmişim gibi sayılacakmışım. 1989 yerine 1999 yılı başlangıç sayıldığımda yaş açısından 10 yıllık kaybım oluyor. Bu konuda dava açanların kazandığını duydum. Bana dava açmamı tavsiye eder misiniz?
Cevap: Değerli okurum dava açanlar kazanıyor ve daha erken emekli olabiliyor. Ancak Meclisteki Torba ile bu sorun tümüyle çözülüyor. Bundan sonra yurtdışı işe giriş tarihiniz Türkiyedeki giriş tarihiniz gibi değerlendirilecek. Ekim ayında yasanın çıkması beklendiğinden dava açmanızı pek tavsiye etmem.
Dava etmeye son
Soru:02.02.1972 doğumlu bayanım. 18.10.1990da Almanyada çalışmaya başladım. 21.02.2003’te mavi kart aldım. Bu dönemi borçlanabilir miyim?
Cevap: Değerli okurum, normalde mavi kart alarak vatandaşlıktan çıktıktan sonraki süreleri borçlanamıyorsunuz. SGKyı dava edip, mahkeme kararı almanız gerekiyor. Fakat Meclisteki Torba Kanun’a sizler için hüküm konuldu ve mavi kartla çalıştığınız süreleri dava açmadan SGKya borçlanabileceksiniz. Torba Kanun’un yasalaşması sonrası SGKya başvurun.
