SÖNMEYEN ATEŞ MADIMAK
Bugün yolculuğumuz Sivas’a doğru…
Atatürk’ün; “Burada bir milletin kurtuluşunu hazırlayan kararlar verildi.” dediği, yabancı çizmelerin çiğnediği topraklarımızda yaşanan en acılı günlerinde Sivas Kongresi’yle Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerinin atıldığı kent: Sivas…
Cumhuriyet kenti Sivas.
Adı Cumhuriyetle birlikte anılan bu kentin bir unutulmazlığı daha var! Unutulamaz, unutturulamaz acı dolu bir geçmişi!.. Köktendinci İslamcı bir güruhun; Cumhuriyeti ve tüm değerlerini hedef aldığı, “Sivas laiklere mezar olacak” sloganıyla olayları doruğa taşıdığı o kara gün unutulabilir mi?
Sivas’ta, bir şenlik düzenlenmiştir. Pir Sultan Abdal Derneği’nin, Kültür Bakanlığı’nın katkılarıyla. Aydınlar, tiyatro ve semah ekiplerinden oluşan sanatçılar, Sivas Valisi’nin daveti üzerine şenliğe katılırlar. Yaşamlarını bilime, sanata, daha güzel bir dünyanın yaratılmasına adamış aydınlar… Asım Bezirci, Nesimi Çimen, Muhlis Akarsu, Metin Altınok, Hasret Gültekin… Hep birlikte şiirler okunsun, türküler söylensin, halaylar çekilsin diye… Oysa! Çoğunluğu Alevi yazar, ozan, düşünür; yanarak ya da dumandan boğularak can verir çağrılı oldukları şenlikte.
33 can “ateşte semah dönerken” yüreğimize batan cam kırıklarının bunca yıldır kanayan acısı diner mi?
2 Temmuz 1993, Türkiye tarihinde bir utanç sayfası!.. İnsanın, insanlığından utandığı bir kara gün!.. Unutulmadı çoğumuzca ama kısaca anımsamaya ne dersiniz?
Cuma namazının ardından kent merkezinde gösteriye başlar şeriatçılar. Ozanlar Anıtı ile Atatürk heykeline saldırırlar. Valilik ve kültür merkezini sonra da şenliğe katılanların kaldığı Madımak Oteli’ni kuşatırlar. Ardından sloganlarla oteli ateşe verirler.
15.000 eylemci (tutanaklarda yer alan sayı) “Yaşasın şeriat!” “Laiklik gidecek, şeriat gelecek!” “Ya Allah, intikam!” “Cumhuriyet burada kuruldu, burada yıkılacak!” vb. sloganları atarken televizyonlardan izliyoruz olanları; inanılmaz gözlerle, acıyla. Her şey polislerin, askerlerin devletin tüm Türkiye’nin, dünyanın gözü önünde oluyor. Ve yetkililer konuşuyor:
Süleyman Demirel, Cumhurbaşkanı: “Halkla güvenlik güçlerini karşı karşıya getirmeyiniz!” Acımasızca yaşatınları da; “Olay münferittir. Ağır tahrik var. Bu tahrik sonucu halk galeyana gelmiştir. (…) Bir otelin yakılmasından dolayı can kaybı vardır…” sözleriyle değerlendirir.
Tansu Çiller, Başbakan: “Çok şükür otel dışındaki halkımız bir zarar görmemiştir!” der.
Mehmet Gazioğlu, İçişleri Bakanı: “Aziz Nesin’in halkın inançlarına karşı bilinen tahrikleriyle halk galeyana gelerek tepki göstermiştir.” diyerek yorumlar saldırıyı.
Aziz Nesin’e kulak verelim şimdi de. Katliamdan sağ kurtulabilen Nesin’in tarihe geçen unutulmaz sözlerine:
“Bir devlet var, diyordum ben. Bir devlet var, inanılacak devlet var. İyi- kötü, yanlış yapıyor- doğru yapıyor, ama devlet var. Elbette bunu önleyecekler. Bu kadar ödün vermez, diye düşünüyordum. Yanılmışım!”
Katliam; Laik düzeni yıkmak isteyen, dini esaslara dayalı devlet kurmayı hedefleyen, ”şeriatçıların kanlı kalkışması” olarak tarihe geçer.
Yangın sonrası kebapçı olur önce Madımak Oteli. Toplumdan gelen tepkilerden sonra da Sivas Bilim ve Kültür Merkezi’ne dönüştürülür. Toplumsal barışın sağlanabilmesi adına! Ne çare ki!.. Utancımızı dile getirmeye yeterli değildir böyle bir merkez!
***
Yıllar sonra kent merkezindeki otelin önünde 2 Temmuz 1993’den beri SÖNMEYEN ATEŞ’in yandığı yerdeyiz. Nefeslerimiz tutmuş, alevler içindeymişçesine kocaman olmuş gözlerle bakarken; Fazıl Say’ın, Madımak’ta yitirdiğimiz şair Metin Altıok için bestelediği, “Metin Altıok Ağıtı” oratoryosundan bir bölümü söylediğimin ayırdına varıyor, irkiliyorum.
Ve Battal Pehlivan’ın kuşatılmaya başlanan Madımak Oteli’nin içinde çektiği fotoğraf geliyor gözlerimin önüne. Ölümü hiçe sayan bakışlar, son anlarının belleklerimize kazınmış o fotoğraf canlanıyor karşımda… Otelin merdiveninde oturmuş üç şair görüyorum. Metin Altıok merdivende oturmuş elinde sapı kırık bir fırça olanlara inanılmaz gözlerle bakarken. Yanında oturan Uğur Kaynar bir eli çenesinde, diğeri dizinde düşünceli… Birkaç basamak önde oturan Behçet Aysan, dirsekleri dizlerinde, eli elinin arasında yüzüne yaslanmış yere bakıyor üzgün, yorgun… Düşmanlığı nefreti anlamaya çalışır gibi… Sonra Asım Bezirci, hep gülümseyen yüzüyle karşılıyor bizi… Onu Hasret Gültekin, Nesimi Çimen ile diğer canlar izliyor… Ardından, sağ kurtulan Aziz Nesin işaret parmağını sallayarak hesap soruyor çakmak çakmak gözleriyle: “Devlet nerede?”
Ve… Düş ile gerçek arası gidip geliyorum otele bakarken.
Sivas’93; oyununu izliyorum geçmişe dönüp! Genco Erkal’ın yazıp yönettiği belgesel oyunu… Sönmeyen ateş Madımak’ta yaşanan, 33 can, 2 otel çalışanı, 2 saldırganın ölümüyle sonuçlanan, şiddet olaylarının unutulmaması, aksine sorgulanması gerektiğini belgelerle anlattığı oyun. Yok yok anlattığı değil yaşattığı… Oyunun sonunda kolum kanadım kırılmış, koltuğumdan kalkacak gücü bulamadığım…
Canları yüreğimize alıp otelden ayrılırken; Edip Akbayram’ın şarkısından bir bölümü söylemeye çalışıyoruz… Boğazımızda hıçkırık, gözlerimizde yaşlarla:
“Bilmez misin ki türküler yanmaz? / Dayanır kapına “Pir Sultan” ölmez.
Şu Sivas’ın elinde sazım çalınmaz / Güllerim yandı, yüreğim dayanmaz.
Pir Sultan’ın katledildiğinden beri öksüzdür şiir Sivas’ta! Pir Sultan’ı anmaya gelen, sazını çalan, şiirle eylem! yapan 33 canın, yüreklerin yakıldığı, türkülerin yanmadığı yerdir Sivas!
Alevler arsındaki otelin dumanından gelen isin kokusu genzimi yakıyor…
Yürüyoruz…
Fazilet ÖZKAN POR
02/07/2026
