Siyah Tahin Olayı Nedir, Aslı Esası Nedir?
Siyah tahin, kökleri oldukça eskiye uzanan, ancak herkesin mutfağında yer almayan farklı bir tahin çeşididir.
Peki nedir bu siyah tahin? Gerçekten bildiğimiz tahinden daha mı değerli, yoksa rengi ve farklı görüntüsü nedeniyle biraz fazla mı büyütülüyor?
Önce en basit hâliyle söyleyelim: Siyah tahin, siyah susam tohumlarının öğütülmesiyle elde edilen bir susam ezmesidir. Yani ortada bambaşka, gizemli bir ürün yok. Bildiğimiz tahinin siyah susamdan yapılan farklı bir çeşidi.
Rengi koyu kahverengiden neredeyse siyaha kadar uzanabilir. Tadı ise klasik tahine göre daha belirgin ve yoğun olabilir; hafif kavruk, topraksı ve cevizimsi bir aroması vardır. Bu nedenle seveni oldukça sever, alışık olmayan içinse ilk tadımda biraz farklı gelebilir.
“Ben bunu daha önce hiç görmedim.” diyorsanız, bunda şaşılacak bir şey yok. Türkiye’de geleneksel olarak tükettiğimiz tahin, çoğunlukla beyaz veya açık renkli susamdan üretilir. Siyah susam ise özellikle Uzak Doğu mutfaklarında çok daha uzun zamandır kullanılan bir üründür.
Siyah tahin yeni keşfedilmiş bir ürün değildir. Asya mutfaklarında uzun bir geçmişe sahip olan bu geleneksel ürün, modern gastronominin ilgisiyle dünyanın farklı mutfaklarında yeniden görünürlük kazanmıştır. Yani onu ortaya çıkaranlar gurmeler değildir; gurmeler ve modern şefler, zaten var olan bu geleneksel ürünü farklı tariflerde kullanarak daha geniş kitlelerin tanımasına katkıda bulunmuştur.
Neden Daha Önce Duymadık?
Aslında siyah susam ve ondan yapılan ezmeler uzun zamandır biliniyordu. Ancak her coğrafyanın mutfak alışkanlığı aynı değil.
Türkiye’de tahin denildiğinde geleneksel olarak açık renkli susamdan yapılan tahin akla geldi. Siyah susam ise bizim günlük mutfak kültürümüzde aynı ölçüde yer bulmadı.
Doğu Asya’da ise durum farklıydı. Çin, Japonya ve Kore gibi ülkelerde siyah susam; tatlılardan hamur işlerine, ezmelerden içeceklere kadar pek çok üründe uzun zamandır kullanılıyordu.
Bir başka neden de ticari yaygınlıktı. Klasik tahin, Türkiye’de ve Orta Doğu mutfaklarında güçlü bir üretim ve tüketim geleneğine sahipken siyah tahin aynı ölçüde yaygınlaşmadı.
Siyah susamın farklı ülkelerde tanınmasında modern gastronominin de önemli bir rolü oldu. Şefler ve pastacılar, siyah susamı dondurma, tatlı, kurabiye, ekmek ve içecek gibi farklı ürünlerde kullanarak bu geleneksel malzemeyi yeni mutfaklara taşıdı.
Yani ortada “siyah tahini biri buldu ve dünyaya tanıttı” şeklinde bir hikâye yok.
Asya’nın eski ve geleneksel bir ürünü, farklı mutfaklar tarafından zamanla yeniden keşfedildi.
Tarihçesi ve Kökü
Şimdi gelelim işin geçmişine…
Siyah susamın kullanımının Asya’da binlerce yıl öncesine uzandığı biliniyor. Özellikle Çin, Kore ve Japon mutfaklarında siyah susam; tatlılardan hamur işlerine, ezmelerden içeceklere kadar pek çok alanda kullanılmıştır.
Geleneksel Çin kültüründe siyah susama özel bir değer verilmiş, çeşitli geleneksel uygulamalarda kullanılmıştır. Saçların siyahlığını korumaya veya yaşlanmayı geciktirmeye yardımcı olduğuna dair geleneksel inanışlar da bulunmaktadır. Ancak bunları modern tıbbın kesin olarak kanıtladığı etkiler gibi değerlendirmemek gerekir.
Yani siyah susamın geçmişi yeni değil. Yeni olan, bizim mutfaklarımızda daha görünür hâle gelmesi.
Klasik tahin, Orta Doğu ve Akdeniz mutfağının önemli ürünlerinden biri hâline gelmişken siyah susam ezmeleri Asya mutfaklarında kendi geleneksel yolunu izlemiştir. Farklı mutfak kültürleri birbirinden etkileniyor ve siyah tahin; kahvaltıdan tatlılara, hamur işlerinden içeceklere kadar çeşitli tariflerde kullanılıyor.
Peki Siyah Tahini Farklı Kılan Ne?
En önemli fark, kullanılan susamın çeşidi ve işlenme biçimidir.
Siyah susam, dış kabuğundaki doğal renk maddeleri nedeniyle klasik açık renkli susamdan farklı görünür. Bu koyu renk, aynı zamanda susamın içerdiği bazı doğal antioksidan bileşenlerle ilişkilendirilir.
Siyah susam; protein, yağ, lif ve çeşitli mineraller içerir. Kalsiyum, magnezyum, demir ve çinko gibi mineraller bakımından da değerlidir.
Siyah tahinin değerini yalnızca rengine bakarak ölçmek doğru olmaz. İçeriği, kullanılan susamın çeşidine ve nasıl işlendiğine göre değişebilir. Bu nedenle onu bir “mucize yiyecek” olarak görmek yerine, beslenmeye çeşitlilik katan doğal bir gıda olarak değerlendirmek daha doğru olur.
Mutfakta Nasıl Kullanılır?
Kullanımı aslında bildiğimiz tahinden çok farklı değil.
Pekmezle karıştırıp kahvaltıda tüketilebilir. Bunun yanında kurabiye, kek, ekmek ve çeşitli tatlılarda kullanılabilir. Asya mutfağında ise siyah susam ezmesi; tatlılarda, dondurmalarda, içeceklerde ve bazı hamur işlerinde sıkça karşımıza çıkar.
Üstelik koyu rengi nedeniyle yalnızca lezzet değil, yemeğe görsel olarak da farklı bir karakter kazandırır.
Kısacası siyah tahin, sonradan ortaya çıkmış gizemli bir “süper gıda” değil. Köklü bir geçmişe sahip siyah susamın öğütülmesiyle elde edilen, kendine özgü aroması, koyu rengi ve besin içeriği olan bir tahin çeşididir.
Asya mutfaklarında uzun bir geçmişi bulunan bu geleneksel ürün, modern gastronominin ilgisiyle farklı mutfaklarda yeniden karşımıza çıkıyor.
