Çalışanlar için ekonomik ve sosyal açıdan karşılaşılabilecek en büyük risk, herhangi bir nedenle işlerini kaybetmektir. İş güvencesi kavramıyla anlatılmak istenen, işçinin işinde devamlılığın sağlanması, işinin teminat altına alınması ve objektif ve haklı neden olmaksızın işten çıkarılmamasıdır.
İş Kanunu’nun 18. maddesine göre, otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. Geçerli bir neden olmadığının mahkeme kararıyla tespiti ve işe iade kararından sonra işçiye boşta geçen dört aya kadar olan ücretinin ödenmesi gerekeceği gibi, ayrıca işe alınmadığı takdirde 4-8 aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatının da ödenmesi gerekecektir.
İş Kanunu’nun 18 ve devamı maddelerinde işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından veya işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanması gerektiğini hükme bağlamış, fesih bildirimini yazılı olarak yapılmasını şart koşmuş, fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmesi gerektiğini vurgulamış ve işçinin davranışları ve yetersizliğine dayalı fesihlerde savunmasını almak zorunluğu getirmiştir.
Önceki yazımızda işe iade davalarında ispat yükünü ele almıştık. Bugün de İş Sözleşmesinin Fesih İşlemlerini ele almak istiyorum.
Söz konusu belgeler işveren tarafından yapılan geçerli veya haklı fesih işlemlerinde önemlidir.
İşe iade davasında mahkemelerde aşağıdaki hususlara büyük ehemmiyet verilmektedir. Bu yüzden işe iade davalarında iş sözleşmesinin feshine ilişkin kayıtlar büyük öneme sahiptir.
+ İşçinin davranışından veya yetersizliğinden kaynaklanan nedenlere dayalı tutulan tutanaklar
Tutulan tutanaklar ve beyanlar konusu, iş sözleşmesini geçerli feshine ilişkin önemli delil kayıtlarıdır. İşçinin davranışlarından veya yetersizliğinden kaynaklanan nedenlerden dolayı işçiye verilen savunmalar ve ihtarlar iş sözleşmesini feshine ilişkin önemli bilgiler içerir.
+ İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan nedenleri gösteren belgeler
İşverenin, işyerinden/işyeri dışından kaynaklanan ekonomik, teknolojik, yapısal nedenlerden kararlaştırdığı işletmesel kararlar geçerli nedenle fesihte dikkat edilecek hususlardır.
+ Çalışan performans değerlendirme sonuçlarına ilişkin kayıtlar
+ Fesih bildirimi kayıtları
+ İbraname
İş sözleşmesinin feshi halinde işten ayrılan ve bütün alacakları ödenen çalışandan, işyeri ile hiçbir ilişiğinin kalmadığını gösteren ve taraflarca imzalanacak kayıtlar.
+ Feshin son çare ilkesine uygun kayıtlar
İşverenin feshin son çare ilkesine uygun olarak eğitim vermesine veya başka bir iş teklifine yönelik belgeler, ihtar yazıları, işçiye iadeli taahhütlü posta veya noter aracılığı ile gönderilen kayıtlar.
***İşyeri Dışındaki Kayıtlar
+ Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişlerin raporları veya Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü memurlar aracılığıyla tutulan tutanaklar
+ Noter kayıtları
Özellikle sendika üyelik ve üyelikten çekilme kayıtları sendikal nedenle fesih iddialarında önem kazanır.
+ Tanıklar
İş sözleşmesini feshinde geçerli nedenlerin ortaya konulmasında tanıkların ifadeleri önem kazanır.
+ Keşif ve Bilirkişi İncelemesi.
