Not:
Bu yazıyı tam olarak anlayabilmek için en az üniversite ve üstü eğitim düzeyi veya bu düzeyde bilgi ve görgü gerekir.
İlişkilerin de tartışmasız parmak izleri gibi kendine özgü yapıları ve tanımları bulunur. Onu tam olarak anlamak veya tanımlayabilmek için, gazetecilik dilinde ters piramit soruları (inverted pyramid) Türkçedeki 5N1K İngilizcede 5W1H olarak geçen parametrelerini öne koymak gerek.
- İlişki vardı, onun için olaylara mono disipliner bakmak yeterli olur,
- İlişki vardır, ona inter disipliner bakmak zorundasınızdır,
- İlişki vardır bunu çözmek için multi disipliner inceleme yapmanız gerekir,
- İlişki vardır, başlangıç ve sonuçlarını ve sonuçlarının sonrasını anlamak için kros-disipliner konsültasyon yapmak zorunda kalırsınız,
- İlişki vardır, o kadar kerli ve ferlidir ki onu hiç tanımlayamazsınız veya anlayamazsınız, onu tanımlamak veya anlayabilmek için trans disiplinler gözlüğü takmak zorunda kalırsınız.
1. Giriş veya Benzersizlik Doktrini
Modern zamanlarda her şeyi ‘standardize’ etme hastalığına tutulduk. Bu nedenle hemen klasik sorumla başlayayım: Siz de standartlaştıramadıklarımızdan mısınız, yoksa standartlaştırdıklarımızdan mısınız?
Her ilişkinin DNA’sı, her sevdanın algoritması ve her bağlılığın parmak izi tekildir. Başkasının mutluluk formülünü kendi hayatınıza ‘copy-paste’ yapmaya kalktığınızda, sistem hata verir; çünkü o formülün yazıldığı kodlar, sizin ruhunuzun işletim sistemiyle uyumlu değildir.
Nasıl ki dijital dünyada her veri seti kendine özgü bir “h” değerine sahipse, iki insanın bir araya gelerek oluşturduğu adına ‘biz’ dedikleri algoritması da tekildir. Nasıl ki, erkek ve dişi gametler birleşme evresinde tekil iken birleştikten sonra kromozom içerikleri 1+1 ≠ 2 ise, birleşme öncesi XY kombinasyonları sonrası zigotun haritasını dominant ve resesif faktörler ayrıca etkilerken, ilişkilerde de erkeğin veya erek tarafının biyolojik ve çevresel parametreleri ile kadın veya kadın tarafının biyolojik çevresel parametreleri yepyeni uniq tüzel kişi adayı ortaya çıkaracaktır. Bu ilişki süreci nikahla sonuçlandığında, adaylık kalkıp yeni katalizör etkinleriyle yepyeni yapıya kavuşacaktır.
Taraflardaki sevgi faktörü (ki bu da özellikler kombinasyonundan oluşmakta) eşit olduğu sürece, yani taraflardan birisi diğerine mecbur veya mahkûm değilse, bu ilişki ilelebet (taraflardan birinin biyolojik varlığının sona ermesine kadar) devam eder. Hatta öyle ki taraflardan birisinin ölümü bile bu ilişkiyi psikolojik bağlamda su katıksız şekilde bozamamaktadır. (Bugünkü şartlarda nerede böyle ilişkiler diyor olabilirsiniz ancak nadir de olsa elbet çıkmaktadır.)
2. Evlilik Öncesi Eğitim: “Kopya Hayatlardan Kaçınmak”
Evlilik öncesi eğitim derslerimde de sıkça vurguladığım üzere; bir ilişkiye başlamak, iki ayrı veri tabanının birleşmesi gibidir. Ancak bu entegrasyon, tarafların kendi özgünlüklerini yitirmesi anlamına gelmemeli. Dijital veri paylaşımından beyin erişimine kadar her alanda ‘etik sınırlar’ çizilmelidir. Kendi parmak izinizi, partnerinizin avucuna hapsolmak için değil, onunla yeni bir sanat eseri oluşturmak için kullanmalısınız.
Annenizin deterjanı annenizindir! Çiftler ilişkilerinde kopya yaşamlardan arındıkları ölçüde heyecanlı, etik sınırları gördükleri ve dikkate aldıkları sürece güvenli kalabilirler. Çiftler çevresel kalıpları okumak ve her türlü o davranış kalıplarını kendilerine göre sentezlemek durumunda. Çiftlerin birliktelik yılları 10 yılı aştıktan sonra artık çevre için değer üreten hale gelir ve yeni sentezlere örnek olurlar. Çiftler yatayda veya dikeyde bir davranış kalıbı kopyalayacaklarsa eğer, bunu mutlak surette “özel yapıştır” seçeneği ile kullanmalıdır. Aksi takdirde “siz/sen” olmaktan çıkma sorunsalı doğacaktır.
3. İlişkinin Sürdürülebiliriği Üzerine:
Her ilişki entropiye toslamaması için kendi sürdürülebilirlik modelini icat etmelidir. İlişkinin sürdürülebilirliği o ilişkiye başlamadan önce analiz edilmelidir. Bu konuda 2009 yılında yazmış olduğumuz Partneriniz Kaç Para/Puan? adlı yazımı (*) okumanızı ve şimdiki veya müstakbel partnerinizi puanlamanızı öneririm. İlerleyen zaman diliminde çok yakında yayınlanacak olan Evlilik Öncesi Eğitim kitabımızın “Evliliklerin Geleceği, Geleceğin Evlilikeri” alt başlığı konusunda çiftleri bir araya getirmek için açık erişimli kaynaştırma denkleştirme algoritmaları kullanılacak, hatta öyle ki çiftlere kamu kurumları denkleştirme testi yapmadan evlilik izni (resmi nikah) yapmayacaktır.
4. Öz Motivasyon: “İlişkinin Yakıtı İçseldir”
“Çoğu çift, ‘biz’ olmaya çalışırken ‘ben’i imha ediyor. Oysa öz motivasyon, bireyin kendi bataryasını doldurabilme yetisidir. İlişkinin parmak izini koruyan şey, çiftlerin birbirlerine ayırdıkları zaman kadar, birbirlerinin ‘boş zaman yönetimine’ duydukları saygıdır. Bir ilişkiyi ayakta tutan şey, iki kişinin birbirine bakması değil; iki farklı parmak izinin aynı değerler atlasına birlikte dokunabilmesidir.”
Dışsal motivasyonların (elalem ne der, sosyal medya alkışları vb.) ilişkiyi yoracağını, asıl enerjinin çiftin kendi “öz motivasyon” kaynaklarından gelmesi gerektiğini hem öz motivasyon derslerimizde hem de evlilik öncesi eğitim derslerimizde ilişki algoritmalarını yazarken tekrar eder dururuz.
İlişki, bir entity (varlık) olarak ele alıp, onu besleyen tekniklerin dışarıdan ithal edilemeyeceği gerçeğini tartışmayın bile.
İlişki etiği olarak “beyin erişimi” ve “etik sınırlar” konusunda….
5. Sonuç: “Algoritmik” Bir Kapanış; Kendi İzini Sevmek
Sonuç olarak azizim; başkalarının ‘en çok satanlar’ listesindeki hayatlarına bakıp kendi hikâyenizi küçümsemeyin. Sizin ilişkiniz, henüz yazılmamış bir şiir, kodlanmamış bir algoritmadır. Kendi ritminizi bulun, kendi estetiğinizi yaratın. Unutmayın ki; taklit, orijinalin parmak izini sadece kirletir.”
Final Cümlesi: “Kendi parmak izinizi tanıyın, ilişkinizin özgün algoritmasını sevin ve onu kimseninkine benzetmeye çalışmayın. Başkalarının yürüdüğü yollarda kendi ilişki izinizi bırakamazsınız (A.E. Fidan)
(*) Fidan, A; “Partneriniz Kaç Para/Puan,”, Yazar Portal, 19 Nisan 2009, Erişim Adresi: https://www.yazarportal.com/partneriniz-kac-parakredi/1915/ Erişim Tarihi: 09/02/2026
