Toplumsal dayanışma, Türk milletinin asırlardır en büyük gücü olmuştur.
Depremde, selde, yangında ve her türlü afette vatandaşlarımız elini vicdanına koyarak yardım kampanyalarına destek verir. Hiç kimse karşılığında bir teşekkür beklemez.
Tek beklentisi, yaptığı bağışın gerçek ihtiyaç sahiplerine eksiksiz ulaşmasıdır. Çünkü yapılan her yardım, bir emanettir. O emanetin korunması ise hem vicdani hem de hukuki bir sorumluluktur.
Ancak son yıllarda bazı dernekler ve yardım kuruluşları hakkında kamuoyuna yansıyan tartışmalar, soruşturmalar ve çeşitli iddialar, vatandaşın bağış yaparken eskisi kadar rahat hissetmemesine neden olmuştur.
Hukuki süreçlerde elbette son sözü bağımsız yargı söyler. Bununla birlikte, yaşanan tartışmalar bile bağış sisteminin daha güçlü denetlenmesi ve vatandaşın güvenini artıracak yeni düzenlemelerin değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Bugün artık şu soruyu sormanın zamanı gelmiştir:
Vatandaşın yaptığı bağış en güvenli şekilde nasıl korunabilir?
Benim görüşüme göre bu sorunun cevabı, devletin güçlü denetimi, tam şeffaflık ve dijital takip sistemlerinden geçmektedir.
Buradan Sayın Cumhurbaşkanımıza ve ilgili tüm devlet yetkililerine bir çağrıda bulunmak istiyorum.
Bağış sistemi baştan sona yeniden ele alınmalıdır. İçişleri Bakanlığı’nın koordinasyonunda, vatandaşın yaptığı her yardımın devlet güvencesi altında kayıt altına alındığı, anlık denetlendiği ve tamamen şeffaf şekilde yönetildiği yeni bir model oluşturulmalıdır.
Devlet, anayasal sorumluluğu, kurumsal yapısı ve denetim mekanizmalarıyla vatandaşın güven duyduğu en önemli kurumdur. Bu nedenle bana göre yardım faaliyetlerinde devlet güvencesi daha da güçlendirilmelidir.
Özellikle devlet güvencesindeki kamu vakıfları ve resmi kurumların kapasitesi artırılarak bağış süreçlerinde daha etkin rol almaları değerlendirilebilir.
Benim önerim, mevcut dernek sisteminin kapsamlı şekilde yeniden değerlendirilmesidir. Yardım faaliyetlerinin büyük ölçüde İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda yürütüleceği yeni bir model tartışmaya açılmalıdır. Böyle bir sistemde vatandaşın yaptığı her bağış doğrudan merkezi dijital altyapıya kaydedilebilir ve süreç baştan sona devlet denetiminde takip edilebilir.
Sivil toplumun varlığı kadar şeffaflığı da önemlidir. Şeffaf olmayan hiçbir yapı, toplumun güvenini uzun vadede koruyamaz.
Bu nedenle tüm yardım faaliyetleri düzenli mali denetimden geçirilmeli, gelir-gider tabloları herkesin erişebileceği şekilde dijital ortamda yayımlanmalı ve bağımsız denetim raporları kamuoyuna açık olmalıdır.
Teknoloji artık bunun için yeterlidir.
Yapılan her bağışın anında SMS ile bağışçıya bildirilmesi, e-Devlet üzerinden resmi dijital makbuz oluşturulması, bağışın hangi proje için kullanıldığının elektronik ortamda takip edilebilmesi vatandaşın güvenini önemli ölçüde artıracaktır.
Hatta yapay zekâ destekli denetim sistemleriyle olağan dışı para hareketleri anlık tespit edilerek ilgili kamu kurumlarına otomatik bildirim yapılabilir. Böylece olası usulsüzlükler büyümeden önlenebilir.
Dernek kurma şartları da yeniden değerlendirilmelidir. Mali yeterlilik, adli sicil incelemesi, yöneticilerin mesleki deneyimi, düzenli bağımsız denetim ve şeffaf gelir – gider raporları zorunlu hale getirilmelidir.
Toplumun yardım duygusunu istismar eden kişi veya yapılara hiçbir şekilde fırsat verilmemelidir.
Benim önerilerimden biri de merkezi bağış sistemidir.
Bu modelde yapılan tüm bağışlar devlet denetimindeki tek dijital havuzda toplanabilir.
İhtiyaç analizleri doğrultusunda ilgili kamu kurumları tarafından ihtiyaç sahiplerine ulaştırılabilir.
Böylece aynı bölgeye gereğinden fazla yardım giderken başka bölgelerin unutulmasının da önüne geçilebilir.
Her vatandaş yaptığı bağışın hangi ilde, hangi projede ve hangi ihtiyaç sahibi grubuna ulaştığını e-Devlet üzerinden görebilmelidir.
Şeffaflık ancak böyle sağlanabilir.
Dolandırıcılık iddiaları sadece maddi kayıplara neden olmaz.
Asıl zarar, insanların yardım etme duygusuna verilir.
Bir vatandaş güvenini kaybettiğinde bir daha bağış yapmayabilir.
Bu ise en büyük zararı gerçek ihtiyaç sahiplerine verir.
İşte bu nedenle güven yeniden inşa edilmelidir.
Devletimizin güçlü kurumları bunu başarabilecek tecrübeye ve altyapıya sahiptir.
İçişleri Bakanlığı’nın koordinasyonunda kurulacak daha güçlü dijital denetim sistemiyle vatandaşın yaptığı her bağış kayıt altına alınabilir, SMS ile bildirilebilir, e-Devlet üzerinden doğrulanabilir ve ihtiyaç sahiplerine ulaşıncaya kadar anbean takip edilebilir.
Benim düşünceme göre güçlü devlet, güçlü denetim ve tam şeffaflık; yardım sisteminin temelini oluşturmalıdır.
Bu yazıda dile getirdiğim görüşler, toplumsal güveni güçlendirmeye yönelik kişisel önerilerimdir.
Amaç; vatandaşın yaptığı bağışın güven içinde yerine ulaşmasını sağlamak, yardım kültürünü korumak ve toplumsal dayanışmayı daha da güçlendirmektir.
Çünkü güven varsa yardım vardır.
Yardım varsa umut vardır.
Umut varsa güçlü Türkiye vardır.
Araştırmacı Yazar | İsmail Yaman
📧 yazarismailyaman@gmail.com
📞 WhatsApp: 0541 850 78 84
