Bütün açıklamamızın göstermiş olduğu gibi bu kronolojik ardı ardına geliş içinde kendini gösteren ilerlemenin bağlı bulunduğu özellik, kadınlar giderek grup halinde evliliğin 
cinsel özgürlüğünden yoksunlaştırıldıkları halde erkeklerin bu özgürlüğü yitirmemeleridir. Gerçekte grup halinde evlilik günümüze kadar varlığını erkekler için fiilen sürdürmüştür. Kadın için bir suç olan ve ağır yasal ve toplumsal sonuçlar getiren şey, erkek için yüz ağartıcı bir şey, ya da en kötü durumda zevkle taşınan hafif ahlaki leke olarak kabul edilir. Ama geleneksel heta’risme çağımızda kapitalist üretim tarafından değiştirilip, kendini bu üretim biçimine uydurdukça, git gide daha açık olarak fuhuş haline dönüşür ve gitgide daha ahlak bozucu bir duruma gelir. Bu durum kadınlardan daha çok asıl erkekler için ahlak bozucudur. Tek eşlilik, erkek ahlaksızlığının meşrulaştırılmasından başka bir şey değildir.
Fuhuş, kadınlar içinde yalnızca kendini buna kaptıran mutsuzları alçaltır(fahişeleri kastediyor. M.Ş.) ve bunların sayısı genellikle sanıldığından çok daha küçüktür. (Bizim gibi batılılaşma çabasında olan yoksul ülkelerde ise, fuhuş, kadının karnını doyurabileceği tek geçim kaynağı olarak ona dayatılır. Kadın istemediği halde fuhşa yönelir ki, bu bence toplumun özellikle de ekonomik özgürlüğü olan kadınların büyük ayıbıdır. Kadın bir yerde çalışmak istese rahat bırakılmaz, taciz edilir, direnirse işten atılır, aile yanına almaz, barınacak yer, yiyecek yemek bulamayan kadın ahlaksızların eline düşer, gerçekte kurban olduğu halde, orospu damgası yiyerek aşağılanır.M.Ş. )
Fuhuş, bütün erkek dünyasının niteliğini değerden düşürmekte, alçaltmaktadır. Böylece özellikle uzun süren on nişanlılık durumundan dokuzu evlilikte sadakatsizlik için gerçek bir hazırlık okuludur. S.88
Ama eli kulağında bulunan toplumsal devrim vasiyetleri bırakılabilecek servetlerin üretim araçlarının büyük bölümünü toplumsal mülkiyete dönüştürerek bütün bu çoluk çocuk kaygılarını en aza indirecektir.
O zaman tek eşlilik asıl ondan sonra tam anlamıyla gerçekleştirecektir. Gerçekten üretim araçlarının toplumsal mülkiyete dönüşmesiyle birlikte, ücretli emek de, proleterya da ortadan kalkacaktır. Öyleyse aynı zamanda belirli bir sayıda kadın için para karşılığı kendini satma zorunluluğu da ortadan kalkacak demektir. Fuhuş ortadan kalkınca tek eşlilik tehlikeye düşmek bir yana sonunda bir gerçeklik haline gelir erkekler için bile.
(Tekrarlıyorum,Marx’-Engels’in, Bilimsel bir araştırmayı, gelecekle ilgili kehanetlerle zedelediklerini düşünüyorum. )
Bizim anladığımız biçimdeki cinsel aşk, basit cinsel istekten Yunanlıların Eros’undan adamakıllı ayrıdır. Bir yandan cinsel aşk sevilen kimsenin de sevmesini gerektirir, bir bakıma cinsel aşkta kadın erkeğe eşittir, oysa antik Eros’ta kadının düşüncesi hiç sorulmazdı. S.91
(Günümüzde de hala böyle, erkek kadını otomobilini sever gibi seviyor. E bir otomobilin de sahibini sevip sevmediği önemli değildir kuşkusuz. Ve kadın, tıpkı otomobil gibi, sahibine sorun çıkarmadığı sürece sevilmeye devam eder gibi görünse de durum öyle değildir. Her an daha hızlı, daha fiyakalı, daha yeni bir otomobille değiştirilme riski vardır. Kadınlar, ekonomik olarak erkeğe bağımlı olduklarından ötürü, terk edilmekten korkarlar. Buradaki yaman çelişki de, erkeğin, sevgiden değil, daha ekonomik olduğu için karısını elinde tutmak istemesidir. Erkekler o yüzden boşanmak istemezler, ama gene ekonomik nedenlerden ötürü, ikinci ilişkilerini meşrulaştırmak istemezler. Özetle bugünkü durum, yani evde bir kadın ve dışarıda kadınlar sürüsü erkeğin en çok işine gelen durumdur. M.Ş.)
* * *
Son söz:
Tek-çok eşliliğin tartışıldığı şu günlerde, düşüncelerim kısaca şu şekilde:
Tek eşliliğin zorla dayatılmasına karşıyım. Bu çok eşliliği savunduğum anlamına gelmez. Bu konuda dayatmalara karşıyım ve kadın erkek ilişkilerinin doğal akışına bırakılması taraftarıyım. İsteyen tek eşli olsun isteyen çok eşli. Ve evlilik esnekleşsin. Yani evlenmek ve ayrılmak kolaylaşsın. Su akar yatağını bulur misali, doğal akış içinde dengeler kendiliğinden oluşacaktır. Çok eşlilik zaten var. Onu meşru saymamak, zaten var olan bir şeyi inkar etmektir ki, bu da aynı devekuşunun başını kuma gömmesine benzer. Ve bu durum, yani tek eşliliğin zorla dayatılması ve çok eşliliğin meşru olmaması, erkeklerin işine gelirken, kadına zarar veriyor.
Aralarında bir sevgi -saygı bağı kalmadığı halde, kadınların ekonomik olarak erkeğe bağımlı olması, ayrılmaları güçleştiriyor ve kadını erkeğin insafına mahkum ediyor. Bu durumda erkek, kadına ya olduğundan iyi ya da kötü davranıyor, evlilikte dürüstlük ortadan kalkıyor. Erkeğin ayrılmama nedeni ise kadını kendi mülkü gibi görmesi, öyle ki erkek, kadının karar verip ayrılmak istemesini, kapının önündeki eşeğin ipini koparıp gitmesine benzetiyor ve bunu egosuna yediremiyor. O zaman devam eden evlilik nedir? Yalan bir dünya… O evliliğin hüküm sürdüğü ev, artık şeytanın evidir.
Fazla uzatmaya gerek yok,
Ben,
Tek eşliliğin zorla dayatılmadığı
İsteyenin tek eşli, isteyenin çok eşli yaşama hakkının tanındığı,
Eşlerden herhangi birinin çocukları diğerinin üzerinde baskı aracı olarak kullanmadığı,
Kadınların karnını doyurmak için, bedenlerini satmak zorunda kalmadığı,
Genç kızların evlilik adı altında satılmadığı,
Sahipsiz kadınların hayvan gibi genelevlere tıkılıp üstünden geçilmediği,
Kadınların başka çıkış bulamadıkları için evlenmek zorunda olmadığı,
Hiç kimsenin bir başkasının insafına terk edilmediği,
Evliliğin ekonomik nedenlerle kurulmuş bir şirket kimliğinden sıyrılıp,
Sevgi birlikteliklerine dönüştüğü,
İnsanların çocuk yapmak gerekçesiyle evlenmeyecekleri gibi,
Çocuk yüzünden birbirlerine katlanmak zorunda kalmadığı,
Eşlerden birinin bir diğerini mülk olarak veya sağman inek olarak görmediği,
Seks yapmak için illaki sözleşmelere imza atmanın gerekmediği,
Gelecekte olacaklarla ilgili sözlerin verilmediği ve birlikteliklerin sözleşmelerle yıpratılmadığı,
Devletin insanların uçkurundan elini çektiği,
Dayatmaların, kuralların ve hesapların değil,
Doğal çekimin ve aşkın, eş seçiminde baş rolü oynadığı,
Evlenmenin ve boşanmanın kolay ve esnek olduğu,
Özgür bir dünya istiyorum.
İtiraf .
Kadınlar kafalarında biri varken, bir başkasıyla seks yapamıyorlar, yapsalar da bundan zevk almıyor, mış gibi yapıyorlar. Ama erkekler kafalarında biri varken, başka biriyle zevkle seks yapabiliyorlar.
Her ne kadar,
Zevk almadığı halde, biriyle seks yapmak mı daha ahlaksızca,
yoksa,
sevmedikleri biriyle, zevkle seks yapmak mı daha ahlaksızca
ikilemine düşsem de,
erkeklerin bu özeliğine hayran olduğumu itiraf etmeden bitirmek istemedim.
Bunun, bu devirde çok büyük bir şans olduğunu düşünüyorum.
