Türkiye’de camiler; ibadetin merkezi olduğu kadar mahallenin buluşma noktası, komşuluğun sıcak yüzüdür. Ancak camilerin su, elektrik, doğalgaz, temizlik ve bakım gibi giderlerinin karşılanmasında yaşanan belirsizlik, zaman zaman vatandaşın kafasında soru işareti oluşturuyor.
Bu nedenle her camiye “Cami-Matik” kurulması ve toplanan bağışların şeffaf biçimde yönetilmesi önemli bir reform adımı olacaktır.
Cami-Matik; cami girişlerine yerleştirilecek, nakit ve temassız kart ödemesini destekleyen akıllı bağış üniteleridir. Bu sistem yalnızca cuma günleri, kandillerde veya bayram namazlarında değil; haftanın her günü, 7/24 hizmet vermeli. İsteyen vatandaş, sabahın erken saatinde de gece geç saatte de dilediği tutarda bağışını yapabilmelidir.
Cihaz, bağış yapan kişinin kimlik bilgilerini ve iletişim bilgilerini kayıt altına almalı; karşılığında resmî makbuz veya e-makbuz düzenlemelidir. Böylece bağışın kim tarafından, ne zaman ve hangi amaçla yapıldığı netleşir.
Ayrıca cami girişlerine güvenlik kamerası konulması; hem cami malvarlığını korur hem de bağış süreçlerinin şeffaflığına katkı sağlar.
Cami-Matik üzerinden yapılan her işlem, ilgili caminin adına açılan resmî Diyanet hesabına aktarılmalıdır. Böylece elden nakit toplama, belgesiz harcama ve hesapların karanlıkta kalması gibi sorunlar büyük ölçüde ortadan kalkar.
Bu sistemin işleyişi de net olmalıdır.
Cami-Matik’ten toplanan bağışlar, öncelikle o caminin kendi ihtiyaçları için kullanılmalıdır.
Elektrik, su ve doğalgaz faturaları; temizlik malzemeleri; ısıtma-soğutma giderleri; minare, şadırvan, tuvalet ve avlu bakımı gibi masraflar, ilgili ilçe müftülüğünün koordinasyonunda ödenmelidir. İl müftülükleri ise il genelindeki camilerin ihtiyaçlarını izlemeli; kaynak yetersizliği bulunan köy ve mahalle camileri için destek mekanizması kurmalıdır.
Denetim de en az bağış kadar önemlidir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Diyanet hesaplarını dijital ortamda izlemeli; Sayıştay ise düzenli denetim yapmalıdır.
Cami bazında gelir-gider dökümleri e-Devlet üzerinden vatandaşla paylaşılmalıdır. “Bu camiye bu ay ne kadar bağış yapıldı, bu para hangi faturalara harcandı?” sorusunun cevabı görünür olmalıdır.
Bu sisteme ek olarak her camiye benzersiz bir “Cami Kimlik Numarası” ve banka hesabına bağlı QR kod verilmelidir.
Vatandaş, telefonuyla kodu okutarak bağış yapabilmeli ve e-makbuzunu anında alabilmelidir. Ayrıca camilerin çatılarına güneş enerjisi panelleri kurulması; elektrik giderlerini azaltarak bağış ihtiyacını da düşürecektir.
Kaynak adaleti de unutulmamalıdır.
Diyanet bünyesinde bir “Cami Dayanışma Havuzu” oluşturulmalı; ihtiyaç fazlası kaynaklar, köy ve mahalle camilerinin temel giderlerine yönlendirilmelidir.
Cami-Matik, yalnızca bir kumbara değil; 7/24 erişilebilir, kimlik bilgisi kayıtlı, makbuzlu ve kameralı bir şeffaflık projesidir. Bağış Diyanet’in resmî hesabına gitsin; giderler ilçe ve il müftülükleri eliyle belgeli şekilde ödensin; Maliye ve Sayıştay da bu süreci yakından izlesin.
Böylece cami ekonomisindeki belirsizlik son bulur, vatandaşın emaneti güvence altına alınır ve camilerimiz daha temiz, daha huzurlu bir ortama kavuşur.
Araştırmacı Yazar | İsmail Yaman
📧 yazarismailyaman@gmail.com
📞 WhatsApp: 0541 850 78 84
