Yazar Portal | Turkiye Interaktif Kose Yazarı Gazetesi

12 Adalar Nasıl Elimizden Çıktı?

EDEBÎ GÜNDEM
Ahmet SARGIN

16 Eylül 2020 00:01

Yorum Yapılmamış

Ege Denizi çevresinde bulunan 12 Ada yaklaşık 400 yıl boyunca Osmanlı idaresinde kaldı. Genelde gayri müslimlerin yaşadığı adalarda önemli oranda Müslüman nüfus da yaşamaktaydı. 12 Ada ismi ise Osmanlı Devletinin bölgede uyguladığı bir yönetim şeklinden geliyordu.

 

Osmanlı Devletinin bölgede uyguladığı sisteme göre her on hane birer temsilci seçmekteydi ve bu temsilciler kendi aralarından 12 kişilik bir ihtiyar heyeti seçerdi. Bölgedeki adaların önemli derecede büyük adaların sayısı sayıldığında 14 ada küçükleri de dahil edilirse 20’den fazla ada ve adacık bulunuyordu.

 

Yüzyıllarca Osmanlı idaresinde kalan 12 adanın kaderi İtalyanların Trablusgarp’ı işgal etmesinin ardından değişti. İtalyanlar Trablusgarp’ın işgalinde başarılı olamayınca Osmanlı Devletini barışa zorlamak kısacası masa başında Trablusgarp’ı almak için Ege denizinde bulunan bu adaları işgal etti. Osmanlı Devleti ise her an başlaması muhtemel Balkan savaşını da dikkate alarak İtalyanlarla antlaşma imzalamak zorunda kaldı ve Trablusgarp’ı İtalya’ya bıraktı.

 

Yapılan antlaşmada dikkat çekici bir madde daha vardı. Osmanlı Devleti İtalyanların 12 Ada’da bir süre daha işgalci olarak kalmasını istedi. Böylece Balkan Savaşı sırasında muhtemel Yunan işgalinin önüne geçilecekti.

 

Ancak her şey planlandığı gibi gitmedi. I.Dünya savaşının patlak vermesiyle Osmanlı Devleti ile İtalya ayrı ittifak grupları içinde birbiri ile savaşa girdi. 4 yıllık savaşın sonucunda Osmanlı Devleti savaştan mağlup olarak ayrılınca 1923 yılında Lozan antlaşması ile  TBMM bu adaları İtalya’ya bıraktı.

 

Böylece Yunan işgaline karşı geçici olarak İtalya’ya bırakılmış olan bu adalar İtalya’nın egemenliğinde kaldı. II.Dünya savaşının sonuna kadar İtalya’nın işgalinde kalan 12 Ada’nın durumu savaş sonrasında tekrar gündeme geldi. İtalya II.Dünya savaşını kaybetmişti. 1946 yılında Paris’te yapılan Barış görüşmelerinde 12 Ada’nın İtalya’dan alınarak Yunanistan’a verilmesi gündeme geldi.

 

İtalya’nın savaş sonu şartlarında galip devletlerin bu planını reddetme şansı yoktu. Adaların Yunanistan’a verilmesi yönündeki kararın gerekçesi ise adalarda yaşayan nüfusun çoğunluğunun Rum olmasıydı.

 

12 Ada ile ilgili kararın verildiği Paris Barış Konferansına aslında Türkiye de resmen davet edilmişti. Ancak İsmet İnönü’nün başkanlığında toplanan hükümet konferansa katılmama yönünde bir karar aldı.İnönü savaşa girmeyen Türkiye’nin savaş sonunda herhangi bir çıkar peşinde koşmayacağını ifade ediyordu. Bu durum 12 Ada ile ilgili alınan kararların tam da Yunanistan’ın istediği şekilde çıkmasına sebep oldu.

 

Halbuki konferansa bir Türk heyeti katılmış olsa idi en azından Ege kıyılarına çok yakın adalardan bazılarının alınma şansı doğabilirdi. Çünkü yalnızca nüfus dengesine göre karar vermek Türkiye’ye karşı bir hukuksuzluktu ve bu durum konferansta dile getirilebilirdi.
Türkiye bu konuda hakkını arayabilirdi.

 

10 Şubat 1947’de İtalya Paris Antlaşmasını imzaladı. Bu antlaşmayla 12 Ada silahsızlandırılmak şartıyla Yunanistan’a bırakılmıştı.
Türkiye bu kararı beş gün sonra 15 Şubat 1947 tarihinde kabul etti.
(Kaynaklar: 1-Rifat Uçarol Siyasi Tarih 1789- 2010, 2- Feridun Cemal Erkin, Dışişlerinde 34 Yıl)

Okunma Sayısı: 274
Kategori: Ahmet SARGIN

Yazarın Diğer Yazıları

Ders Alınacak ibretlik Bir Hikaye

Öyle bir hayat yaşa ki: İbretlik hadiselerle dolu olsun! Yalan dünya deriz ama ne hikmetse...

Allah Sizi Islah Etsin Diyeceğim de?

Son günlerde bir şeyh tartışması yaşanıyor. Uşşaki şeyhi olduğu söylenen ( ki sahte bir şeyhtir)...

Hani Müşteri Daima Haklıydı?

Gözlemlediğimiz kadarıyla piyasalarda ciddi bir laşkalık söz konusu. Serbest piyasa mantığı ile işi iyice çığırından...

Korkmalı mı Korkmamalı mı?

İnsanlarımızın bir kısmı çok tedirgin ve korku içinde gereğinden fazla tedirginlik gösteriyor! Bir kısmı da...

Kaleler Yıkılıyor, Yuvalar Dağılıyor

Türkiye İstatistik Kurumu, 2019 yılına ilişkin evlenme ve boşanma istatistiklerini yayımladı. Buna göre, geçen yıl...