Yazar Portal | Turkiye Interaktif Kose Yazarı Gazetesi

Yaz Saati Kalbinizi Vurabilir

HERŞEYİN BAŞI SAĞLIK
Prof.Dr. A. Rasim KÜÇÜKUSTA

07 Nisan 2014 00:01

Yorum Yapılmamış

Birinci Dünya Savaşı’ ndan bu yana elektrik tasarrufu amacıyla yaz saati uygulanıyor ve buna göre de her sene mart ayının son pazar günü saatler 1 saat ileriye alınıyor.

Bu uygulamanın ekonomik olarak işe yarayıp yaramadığı tartışılması bir tarafa kalp kriyaz saatizi, uyku bozukluğu, trafik ve iş kazaları gibi pek çok riskleri de var.

American College of Cardiology’ nın senelik toplantısında sunulan bir araştırmada, herhangi bir pazartesi günü ortalama olarak 32 hastanın kalp krizi geçirdiği ama saatlerin ileri alındığı ilk pazartesi bu rakamın 40’a çıktığı ortaya çıktı.

Michigan’ da 42 bin hastane başvurusunun incelendiği araştırmaya göre, ilk pazartesi kalp krizlerinde yüzde 25’ lik bir artış oluyor.

Araştırmaya göre, pazartesiden sonra kalp krizi ile başvuran hastaların sayısı azalıyor ve yılın diğer günlerindeki sayıyla eşitleniyor.

Saatlerin kışa girerken geri alınmasıyla ilk pazartesi günü kalp krizlerinde yüzde 21 azalma olması da araştırmadan çıkan bir başka ilginç sonuç.

Araştırmanın eksik tarafı, tek bir eyalette yapılmış olması ve sadece stent uygulaması gerektiren kalp krizleriyle sınırlı olması ve kalp krizinden ölenlerin hesaba katılamamış olması.

Bunun başta gelen sebepleri olarak da uyku düzeni ve sirkadyen ritmin yani vücut iç saatinin (biyolojik saat) bozulması gösteriliyor.

Kalp krizleri neden artıyor

İsveç’ de yapılan bir araştırmada yazı saati uygulamasına geçilmesinden sonraki bir hafta içinde kalp krizi riskinin yüzde 4 arttığı; riskin kalp ilacı alanlarda ve düşük kolesterol ve trigliserit seviyelerine sahip olanlarda biraz daha yüksek olduğu tespit edildi.

Gene aynı ülkede yapılan bir başka araştırmada da yaz saatine geçilmesinin kalp krizi riskini üç hafta boyunca yüzde 5 oranında artırdığı, kış saatine geçişte bu etkinin sadece ilk haftada ortaya çıktığı görüldü.

Yaz saati kadınları, kış saati ise erkekleri daha çok etkiliyor ve bu etkiler 65 yaşından küçük olanlarda daha belirgin.

Yaz saati uygulamasının krono-biyolojik ritimleri bozması, uykunun süre ve kalitesini etkilemesi ve bunların günlerce sürmesi mümkündür.

Sempatik aktivitenin hâkimiyeti ve enflamasyonu artıran sitokinlerin artması da etkili olabilir.

Akut uzun veya kısa süreli kısmi uyku bozuklukları enflamasyonun göstergelerinden biri olan hs-CRP’ yi artırdığı gösterilmiştir; hs-CRP artışı kalp hastalıkları riskleri ile ilişkilidir.

Kronik uyku azlığının glikoz toleransını ve tirotropin konsantrasyonunu azalttığı, sabah kortizol seviyesi ve sempatik aktiviteyi artırdığı da biliniyor.

Pazartesiye dikkat

Kalp krizleri en fazla pazartesi günleri görülür; sebep olarak da yeni hafta ile beraber stresin ve vücut aktivitesinin artması gösterilir.

Yatma ve kalkma zamanları hafta sonlarında daha geçtir. İlk iş günü daha erken kalkma mecburiyeti ve bunun sonucu olarak uyku süresinin az da olsa kısalması bazı kişilerde kalp sağlığını etkileyebilir. Kış saatine geçişte ise tam tersi bir durum ortaya çıkar.

Pazartesileri biraz daha geç kalkma veya hafta sonlarında sabah kalkma ve gece yatma saatlerinde değişiklik yapmama işe yarayabilir ama bu araştırılması gereken bir durumdur.

Trafik ve iş kazaları da aratabilir

Trafik kazalarının yaz saatine geçişte ilk pazartesi günü arttığını yüzde 8 arttığı, sonbaharda saatlerin geri alınmasıyla kazaların aynı nispette azaldığı da biliniyor.

Maden işçileri üzerinde yapılan bir çalışma da yaz saatine geçişten sonraki ilk pazartesi günü iş kazalarında yüzde 5.7 ve kazalara bağlı çalışma günü kaybında yüzde 67.6 artış olduğunu gösteriyor (8).

İş ve trafik kazalarındaki artışlar, uyku süresinde 1 saatlik eksikliğin motivasyon, dikkat ve uyanıklığı azaltmasına bağlanıyor.

Saatlerin ileri ve geri alınma dönemlerinde menkul kıymetler borsası getirileri ve volatilite arasındaki pozitif ilişkinin saatlerin değiştirilmesinden sonraki pazartesi günü negatif olduğunu gösteren araştırmalar da vardır.

Sirkadiyen ritim nedir?

İnsan vücudunda biyolojik olayları 24 saat boyunca düzenleyen sistem sirkadyen ritim olarak bilinir.

Beyin dalgaları aktivitesi, hormon üretimi, hücre yenilenmesi ve diğer birçok biyolojik aktivite sirkadyen ritimle ilgilidir.

Bu günlük saat insanlarda esas olarak hipotalamusta yer alan ve suprakiazmatik nukleus adı verilen bir grup hücre tarafından düzenlenir.

Ne yapalım?

Saat değişikliklerine uyum çoğu zaman bir gün sonra sağlanır ama bazı kişiler için günlerin geçmesi icap eder.

Işık, uykuyu sağlayan melatonini baskıladığı için gündüz ışıktan olabildiğince çok istifade edilmeli ama gece de tam tersine ışıktan kaçınılmalıdır.

Özellikle kalp hastalarının daha rahat uykuya dalabilmek ve uyuyabilmek için kahve, çay ve alkol azaltılmalı; yatmadan önce duş alınmalı ve her gün aynı saatte yatıp kalkılmalıdır.

Kulak tıkaçları ve göz maskeleri takılması da faydalı olabilir.

Hastaneler de kardiyoloji ve acil servislerini bu ilk pazartesi günü personel ve ekipman bakımından desteklemelidir.

KAYNAKLAR

1. http://www.smh.com.au/world/daylight-saving-time-linked-to-heart-attacks-study-20140330-zqolc.html

2. http://ahmetrasimkucukusta.com/2013/03/31/yazilar/tip-yazilari/modern-hayat/yaz-saati-kalp-krizlerini-artiriyor/

Okunma Sayısı: 68

Yazarın Diğer Yazıları

Doktorculuk Oynatıyorlar Bize

Bir taraftan politikacılar bir taraftan ilaç endüstrisi bir taraftan devletlerden daha güçlü adamlar tıbba musallat...

Bazı Aşı Adaylarının AİDS Riskini Artırma Tehlikesi Var

İndependent Türkçe‘ nin haberi: Bir grup araştırmacı, geliştirilmekte olan bazı koronavirüs aşı adaylarının HIV riskini...

Yeşil Çay ve Kahve Birbirinin Etkisini Artırıyor

Tip 2 diyabeti olan 4.923 hastanın medyan 5.3 sene takip edildiği çalışmada fazla miktarda yeşil...

KOVİD Etkisinin S Proteini Diğer Koronavirüslerin Değil İnsan ve Fareninkine Benziyor

SARS-CoV-2 ve memeli türleri arasındaki peptit paylaşımının karşılaştırmalı olarak analiz edildiği önemli bir araştırma yayınlandı....

KOVİD’de Bağışıklığı Binterferonlar Belirliyor

KOVİD’ de oluşan bağışıklıkta interferonların oynadığı rol her geçen gün daha iyi anlaşılıyor. Koronavirüsler de...