Yazar Portal | Turkiye Interaktif Kose Yazarı Gazetesi

Yaramaz mı Ruh Hastası mı?

HERŞEYİN BAŞI SAĞLIK
Prof.Dr. A. Rasim KÜÇÜKUSTA

24 Eylül 2011 00:14

Yorum Yapılmamış

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Sendromu veya kısa adıyla DEHS modern zaman hastalıklardan biri. Elbette daha önceki senelerde böyle bir klinik tablo mutlaka vardı ama özellikle son senelerde DEHS teşhisi konan çocukların sayısının inanılmaz boyutlarda arttığı da bir gerçek.

Bizim zamanımızda ‘Akıllı çocuk yaramaz olur’ sözü geçerliydi. Anne ve babalar şimdikinin tam tersine yemeğini yiyen, dersini aksatmayan, otur diyince oturan, kalk deyince kalkan çocuklarından ‘Acaba bizim çocuk geri zekâlı mı’ diye endişe ederlerdi. 

Zamanımızda ise azıcık okulda öğretmeni dinlemeyen, yanındaki çocuğun defterini çiziktiren, dersine çalışmayan, ödevine özen göstermeyen çocuklara vurulacak damga hazır: Dikkat Eksikliği.

Çocuk bir de söz dinlemiyorsa, yerinde durmuyorsa, hoplayıp zıplıyorsa, gürültü patırtı yapıyorsa Hiperaktivite teşhisi de buna ekleniyor ve çocuğunuzun nur topu gibi bir hastalığı oluyor: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Sendromu. DEHS’ in yıllarca kullanılması gereken çok pahalı bir ilacının olduğunu söylemeye gerek var mı bilmem.

Senelerdir bu teşhislerin çoğunun abartılı olduğunu, sayısız çocuğun boş yere ilaç bağımlısı yapıldıklarını kendi kendime düşünür, kederlenirdim ama zaten “pek çok şeye nane olan biri olarak” hiç değilse bu konuda fazla konuşmamayım bari derdim.

DEHS teşhislerinin birçoğu yanlışmış

DEHS için özel bir kan tahlili ve röntgen bulgusu yok; teşhis dikkatsizlik, hiperaktivite ve fevri davranışlarla ilgili belirtiler toplamı değerlendirilerek konuyor.

Sürekli huzursuzluk ve kıvranma; devamlı koşuşturmak, tırmanmak, yerinde duramamak, sessiz oyun oynayamama; çok konuşmak, söze karışmak; sırasını beklemede sabırsızlık gibi semptomların birçoğu çocukların ekserisinde zaman zaman görülüyor.

Amerika’ da yapılan ve 1 milyondan fazla çocuğa yanlış olarak DEHS teşhisi konduğunu ve 800 binin de gereksiz yere uyarıcı ilaç tedavisi aldıklarını ortaya koyan araştırmaları okuyunca çok mutlu oldum. Meğerse bizim yaramaz, afacan diye sevdiğimiz çocuklarımızın çoğu ilaç kullanması gereken ruh hastaları değillermiş.

Biri Michigan State Üniversitesi diğeri North Caroline State Üniversitesi tarafından yapılan bu araştırmalar, Amerika’ da anaokuluna giden birçok çocuğa davranış bozuklukları olduğu için değil sınıfın yaşça küçükleri oldukları için böyle bir teşhisin konmuş olduğunu gösteriyor. Araştırmalara göre, sınıfın en küçüklerinden olmak DEHS teşhisi ihtimalini yüzde 60 oranında artırıyor.

DEHS’ in sebebi belli değil

DEHS’ nun kesin sebebi bilinmiyor. Genetik yatkınlık, beyin fonksiyon ve anatomisindeki değişiklikler, annenin hamilelikte sigara ve akol kullanması, çevresel toksinler, alerjik reaksiyonlar, yiyecek ve içeceklerdeki katkı maddeleri, früktoz şurubu, işlenmiş gıdalar, florlu içme suları, stres, doğum travmaları gibi pek çok faktörün bu sendromun ortaya çıkmasını kolaylaştırabileceği veya belirtileri şiddetlendirebileceği ileri sürülüyor.

İstatistikler Amerika’ da okul çağındaki çocukların yüzde 3 ila 7’ sine DEHS teşhisi konduğunu ve 2006’ da 5 ila 17 yaş arasında DEHS teşhisi alan çocuk sayısının 4 buçuk milyon çocuk olduğunu gösteriyor ve bunların büyük çoğunluğu da uyarıcı ilaç kullanıyor.

Bu ilaçların uykusuzluk, baş ağrısı, baş dönmesi, mide ağrısı, iştahsızlık gibi pek çok yan etkisi olduğu, kalp hızını ve tansiyonu artırdıkları unutulmamalı. Uzun vadede ne gibi risklere yol açacağını ise henüz bilinmiyor.

Gelelim neticeye
Bu araştırmalardan çıkarılması gereken önemli dersler var:

BİR: DEHS’ ın varlığını ve önemini inkâr etmiyorum ama pek çok çocuğa da gereksiz DEHS teşhisi konmasından şüphe etmekte haksız değilmişim.

İKİ: Pek çok başka hastalık için de geçerli olduğu üzere, DEHS teşhis kriterlerinin pek de sağlıklı olmadığı anlaşılıyor. Doktorlar DEHS teşhisi koymakta aceleci olmamalı; ince eleyip sık dokumalı.

ÜÇ: DEHS’ in ilaçla tedavi edilen bir hastalık olduğuna hiç mi hiç inanmıyorum.

DÖRT: Amerikalı araştırmacıların ellerine sağlık; bu çalışmalar bütün Amerikalılar çirkin olmadıklarının da bir delili.  

KAYNAK

http://www.sciencedaily.com/releases/2010/08/100817103342.htm

Okunma Sayısı: 96

Yazarın Diğer Yazıları

Grip Aşısı Bulunmaması Siyasetten Kullanılıyor, Olay Budur

Bu makale ilki “En az 10 milyon grip aşısına ihtiyacı olan bir ülke neden bu...

Grip Aşıları Neden Bulunmaz Hint Kumaşı Oldu?

Bugüne kadar alâka görmeyen ve elde kalan grip aşıları bu sene adeta “bulunmaz Hint kumaşı”...

WHO: Remdesiviri KOVİD Hastalıklarına Vermeyin

Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO), yeni tip koronavirüs tedavisinde kullanılan antiviral bir ilaç olan remdesivir’ in KOVİD hastalarının ölüm oranlarına,...

Tayvan Salgını Kampanyaya Başvurmadan Nasıl Önledi?

Pandemi gibi tüm toplumu ilgilendiren durumlarda da şahsi sağlık problemlerinde de en önemli hususun “tam...

Ağız Gargarası Virüsü 30 Saniyede Öldürüyor

Laboratuvar deneylerinde, yaygın olarak kullanılan ağız gargaralarının koronavirüsleri 30 saniyede etkisiz hâle getirebildikleri tespit edildi...