Yazar Portal | Turkiye Interaktif Kose Yazarı Gazetesi

Üçüncü El Duman Kansere de Yol Açabiliyor

HERŞEYİN BAŞI SAĞLIK
Prof.Dr. A. Rasim KÜÇÜKUSTA

23 Mart 2014 00:01

Yorum Yapılmamış

Lawrence Berkeley National Laboratory bilim adamlarından Bo Hang Amerikan Kimya Derneği toplantısında yaptığı konuşmada üçüncü el dumanın kanser yapma potansiyeli olduğunu bildirdi. Hang’ in 2013’ de Mutagenesis isimli dergide “Üçüncü el duman insan hücrelerinde DNA hasarı yapıyor” başlıklı bir araştırması yayınlanmıştı.

Üçüncü üçüncü el duman 1el duman nedir?

Sigara dumanının içen kişinin derisine, elbisesine, saçlarına ve bulunduğu ortamdaki halı, mobilya, perde, duvar gibi yüzeylere sinmesi ve daha sonra bunun solunmasına “üçüncü el duman” adı veriliyor.

Mesela bulunduğunuz mekânda o sırada sigara içilmiyor olabilir ama daha önce içilmiş olması veya dışarıda sigara içen birinin kapalı bir mekâna girmesi, üçüncü el dumana maruz kalınan tipik durumlardır.

İnsanlar ev, ofis, bar, restoran veya araba gibi kapalı bir ortama girdiklerinde soludukları havanın o “berbat kokusundan” orada daha önce sigara içilmiş olduğunu hemen fark ederler.

Üçüncü el duman sadece havanın solunmasıyla değil dumanın sinmiş olduğu yüzeylere temasla veya ağız yoluyla da vücuda girebiliyor.

Üçüncü el dumandan kanserojen bileşikler oluşuyor

Hang’ e göre, mesele sadece burnumuza kötü bir kokunun gelmesinden ibaret değil; bu koku orada bulunan insanların sigara dumanında bulunan kimyasallardan da etkilenmesine sebep olabiliyor.

Başkasının içtiği sigara dumanında bulunan “nikotinin” havadaki “nitröz asitle” birleşmesiyle “nitrözaminler” adı verilen yeni bileşiklerin oluştuğu, bunların da insan DNA’ sına bağlanarak genlerde hasara yol açabileceği belirlendi.

Kısa adı “NNA” olan 4-(Methylnitrosamino)-4-(3-pyridyl)-butanal bunlardan biri.

Kısaca “NNK” olarak tanınan 4-(methylnitrosamino)-1-(3-pyridyl)-1-butanone), isimli bileşik ise DNA’yı parçalayabiliyor.

DNA’ nın hasara uğraması hücrede mutasyona ve bu da hücrenin kanser hücresine dönüşmesine yol açıyor.

Çocuklar için risk daha fazla

Üçüncü el dumandan da özellikle yerde sürünen, oynayan ve parmaklarını, oyuncaklarını çok sık ağızlarına götüren küçük çocuklar daha fazla etkileniyor.

Daha önce fareler üzerinde gerçekleştirilen bir araştırmada, yüzeylere sinen dumanın zamanla daha “toksik” bir hale geldiği, bunun karaciğer ve akciğerde ciddi hasralar yaptığı, kanser riskini artırdığı, yara iyileşmesini geciktirdiği ve hiperaktiviteye sebep olduğu gösterilmişti (2).

Üçüncü el dumandan kurtulmak kolay değil

Odanın duvarına, mobilya, halı gibi eşyalara sinen üçüncü el duman bu yüzeylerde çok uzun süre kalıyor.

Mesela, bu ortamların duvarlarının yıkanması bile sinen dumanın ortadan kalkmasını sağlamıyor ve duvarın boya ile kaplanması, halı ve mobilyaların da yenileriyle değiştirilmesi tavsiye ediliyor (3).

Bu tür kapalı mekânlardaki o kötü sigara kokusunu yok etmek için ozon jeneratörleri kullanmanın hiçbir faydası olmadığı gibi aksine ozonla üçüncü el dumanın reaksiyona girerek daha tehlikeli kimyasalların oluşmasına yol açabileceği de iddia ediliyor (4).

Gelelim neticeye

BİR: Ayıp olur diye misafirlerinizin evinizde sigara, puro, pipo yani tütün içmesine asla müsaade etmeyin; hele de evde küçük çocuğunuz varsa.

İKİ: Evin özel “gaz odasında” hatta mutfakta, pencere önünde, balkonda veya bahçede sigara tüttüren anne babalar, kendinizi düşünmüyor olabilirsiniz ama çocuklarınızın sağlığına zarar vermeye hakkınız yok.

ÜÇ: Dışarıda sigara içenler evlerine girmeden önce iç çamaşırlarını ve elbiselerini değiştirmeli ve mutlaka duş almalı.

DÖRT: Kalacağınız otelde daha önce hiç sigara içilmemiş oda isteyin.

BEŞ: Sigara kokan taksilere binmeyin.

ALTI:Sigara içilmeyen apartmanlar” kavramını tartışmaya açıyorum.

YEDİ: Nikotin yayan “elektronik sigaraların” neden riskli olduğuna dair bir başka kuvvetli delil daha

KAYNAKLAR

1. http://www.thealmagest.com/thirdhand-smoke-might-cause-cancer/11301

2. http://ahmetrasimkucukusta.com/2014/02/24/yazilar/tip-yazilari/sigara/ucuncu-el-duman-da-sigara-icmek-kadar-zararli/

3. http://www.dailymail.co.uk/health/article-2582248/Third-hand-smoke-sticky-brown-residue-smokers-walls-furniture-MORE-dangerous-children-passive-smoking-warn-experts.html

4. http://www.foxnews.com/health/2014/03/17/thirdhand-smoke-poses-cancer-risk/

Okunma Sayısı: 49

Yazarın Diğer Yazıları

Nezle KOVİDİ Hafifletebilir, KOVİD Gribi Azaltabilir

İndependent Türkçe‘ deki yazım: Dünya son iki aydır artışa geçen yeni tip koronavirüs (SARS-CoV-2) vakaları...

Kilo Verme Değil İnsülin Direncinin Düzelmesi Grip Ölümlerini Önlüyor

Yeni bir araştırmada obez farelerin bağışıklık sistemi hücrelerinin glukoz metabolizmalarının bozulmuş olduğu gösterildi. Obez farelerin...

WHO’nun Ekisiz Dediği İlaç FDA’ dan Onay Aldı

Dünya Sağlık Teşkilatı’ nın (WHO), KOVİD için uzun süre teşvik ettiği ve etkisiz olduğunu gösteren...

Birbirine Sarılamayan İnsanlar Çareyi İneklere Sarılmada Buldu

Hollanda’ da yeni bir sağlık hayat trendi hızla yayılıyormuş: İnek kucaklamak! İnsanlar çiftlikleri ziyaret ederek...

Doktorculuk Oynatıyorlar Bize

Bir taraftan politikacılar bir taraftan ilaç endüstrisi bir taraftan devletlerden daha güçlü adamlar tıbba musallat...