Türkiye, dünyanın en aktif deprem kuşaklarından birinde yer alıyor.
Bunun yanında sel, heyelan, orman yangınları ve iklim değişikliğinin yol açtığı afetlerle de sık sık karşı karşıya kalıyoruz. Son yıllarda yaşadığımız büyük depremler, binlerce can kaybı ve ağır ekonomik zararlar, hepimize acı bir gerçeği bir kez daha hatırlattı: Afetleri engelleyemeyiz, ancak doğru planlama ve hazırlıkla afetlerin yıkıcı etkilerini büyük ölçüde azaltabiliriz.
Bugün devletimizin afet yönetimi konusunda yürüttüğü önemli projeler bulunmaktadır.
AFAD tarafından geliştirilen AYDES (Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi), afet anında tüm kurumların tek merkezden koordinasyonunu sağlayarak müdahaleyi hızlandırmaktadır.
AYDES Uzaktan Algılama Sistemi, uydu ve hava araçlarından elde edilen görüntülerle hasar tespitini kısa sürede gerçekleştirirken, HF/SSB Telsiz Sistemi olası iletişim kesintilerinde kamu kurumları arasında kesintisiz haberleşmeye imkân sağlamaktadır.
Afet sonrasında şehirlerin yeniden ayağa kaldırılmasını hedefleyen Türkiye Afet Sonrası İyileştirme Planı (TASİP) ve afet anındaki görev paylaşımını belirleyen Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP), kriz yönetiminin en önemli unsurlarıdır.
Ayrıca İl Afet Risk Azaltma Planları (İRAP) sayesinde Türkiye’nin 81 ilinde deprem, sel ve heyelan riskleri ayrı ayrı analiz edilmekte, yerel çözümler geliştirilmektedir.
Bunun yanında AFAD koordinasyonunda başlatılan 18 İlde Yeni Nesil Afet Önleme Hamlesi, belediyelerin yürüttüğü Yerel Kalkan Projesi, yapay zekâ destekli afet yönetim sistemleri ve MTA-AFAD Diri Fay İnceleme Projesi gibi çalışmalar, ülkemizin afetlere karşı daha dirençli hale gelmesi adına önemli adımlardır.
Ancak teknolojik sistemler ve projeler tek başına yeterli değildir. En büyük yatırım, insan hayatına yapılan yatırımdır.
Riskli yapıların hızla dönüştürülmesi, kaçak yapılaşmaya kesinlikle izin verilmemesi, deprem yönetmeliklerinin tavizsiz uygulanması ve vatandaşların düzenli afet eğitimleriyle bilinçlendirilmesi artık ertelenemez bir zorunluluktur.
Özellikle okullarda afet bilinci küçük yaşlardan itibaren eğitim müfredatının önemli bir parçası olmalıdır. Her aile, olası bir afet için acil durum planı hazırlamalı; toplanma alanlarını bilmeli ve temel afet çantasını hazır bulundurmalıdır.
Belediyeler ise düzenli tatbikatlar yaparak toplumun hazırlık seviyesini artırmalıdır.
Afetlere hazırlık yalnızca devlet kurumlarının değil; merkezi yönetimin, yerel yönetimlerin, üniversitelerin, sivil toplum kuruluşlarının, özel sektörün ve her vatandaşın ortak sorumluluğudur. Bilimsel veriler ışığında hareket etmek, teknolojiyi doğru kullanmak ve planlı şehirleşmeyi esas almak, gelecekte yaşanabilecek acıların önüne geçmenin en etkili yoludur.
Unutmayalım; deprem değil, ihmal öldürür. Alınacak doğru önlemler, yapılacak sağlam yapılar ve oluşturulacak güçlü afet kültürü sayesinde binlerce hayat kurtarmak mümkündür.
Türkiye’nin afetlere dirençli bir ülke olması, ancak bugünden atacağımız kararlı adımlarla gerçekleşecektir.
Geleceğimizi korumanın yolu, afet olduktan sonra değil, afet gelmeden önce harekete geçmekten geçmektedir.
Araştırmacı Yazar | İsmail Yaman
📧 yazarismailyaman@gmail.com
📞 WhatsApp: 0541 850 78 84
