Bir Bozkır Efsanesi: Kocakarı Soğukları ve “Kazan’a Koyan Kış”
Şereflikoçhisar’ın halk takviminden gelen sert bahar uyarısı
Halk takvimine göre “Kocakarı Soğukları” ya da diğer adıyla “Berdül’acz”, her yıl miladi takvime göre 11 Mart – 17 Mart tarihleri arasında yaşanır.
Şereflikoçhisar demek, doğanın dilini bilmek demektir. Bizim buralarda bahar öyle kolayca gelip başköşeye oturmaz; önce bir yoklar, sonra geri çekilir.
Güneş bir gün yüzünü gösterir, insanın içine umut salar; ertesi gün bozkır, kışın hâlâ söz sahibi olduğunu hatırlatır.
İşte bu yazı, o aldatıcı güneşin ardından gelen bozkır fırtınasının ve insanı hayretler içinde bırakan meşhur Ata Takvimi’nin hikâyesidir.
Anlatılan odur ki; bir zamanlar köyün birinde güneş parlamış, hava ısınmış.
Toprak kokmaya, oğlaklar ayaklanmaya, bademler çiçeğe durmaya hazırlanmış.
O günlerde bir teyzemiz, doğanın bu uyanışına aldanıp sevinçle haykırmış:
“Ne Allah’a müdavimim kaldı, ne kadere…
Bademim çiçek açtı, oğlağım ayaklandı!”
Ata Takviminden Bir Not:
Bozkırda Şubat sonu ile Mart başı, cemrelerin düşmeye başladığı ama kışın henüz veda etmediği en tehlikeli zamandır.
Oğlakların ilk kez ayaklandığı bu kısa süre, “yalancı bahar”ın en keskin olduğu andır.
İşte tam o günlerde,
hava ısındığını sanıp, sabahın ayazında yaşlı kadin çeşme başına çamaşır yıkamaya gitmiş.
Lakin bozkır bu; insanın sözüne de, doğanın rengine de bakar.
Bu sözlerin, bu sevincin üstünden çok geçmeden gökyüzü bir anda kömür gibi kararmış. Rüzgâr bozkırı kırbaçlamış, kar savrulmuş, tipi bastırmış.
Öyle bir fırtına kopmuş ki insanın nefesi kesilmiş.
Çeşme başındaki yaşlı kadın, kaçacak yer bulamayınca can havliyle çamaşır yıkadığı o koca bakır kazanın içine sığınmış.
Ata Takviminden Bir Not:
Halk arasında “Berdelacüz” ya da Kocakarı Soğukları olarak bilinen ve Mart ortasına (Rumi takvime göre Mart Dokuzu’na) denk gelen bu dondurucu günler, bademlerin bembeyaz çiçeklerini bir gecede döküverir.
İşte o meşhur “kadını kazana sokan” fırtına, doğanın en hassas döngüsünde patlak verir.
O günden sonra, bahar geldi sanılırken bastıran o amansız soğuklara, o iliklere işleyen fırtınalara Şereflikoçhisar’da “Kocakarıyı kazan’a koyan kış” denir.
Bu efsane bize şunu öğretir:
Bozkırda son kar kalkmadan hırka omuzdan atılmaz.
Oğlağın sevincine, bademin çiçeğine hemen aldanılmaz.
Biliyor musunuz? ‘Berdelacüz’ kelimesi aslında ‘yaşlı kadın’ ve ‘borç/karşılık’ kelimelerinin birleşimidir.
Yani kışın bahardan aldığı borcu geri ödediği, o son fırtınalı ve sarsıcı haftadır
Doğanın heybetine her daim hürmet edilir.
Şereflikoçhisar’ın sert kışlarından süzülüp gelen bu hikâye, toprağımızın sadece tuzunu değil; insanının sabrını ve bin yıllık takvim bilgisini de anlatır.
#Şereflikoçhisar #NezahatGöçmen #Bozkır #KocakarıSoğukları #KazanGirenKış
#HalkTakvimi #Anadolu #Doğa #KışHikayeleri #YerelKültür
#MemleketHikayeleri #BademÇiçeği #OğlakAyaklandı
