Hipertansiyon, obezite, diyabet, kanser, depresyon gibi hastalıklara zemin hazırladığı çok iyi bilinen aşırı işlenmiş gıdaların vücut hücrelerinin yaşlanmasını hızlandırdıkları da ortaya çıktı.
Yeni bir araştırmada, hücrelerin biyolojik yaşlanmasının bir belirteci olan telomerlerin kısalmasıyla aşırı işlenmiş gıdaların tüketimi arasında münasebet olduğu gösterildi.
American Journal of Clinical Nutrition’ da yayınlanan araştırma günde üç porsiyondan fazla aşırı işlenmiş gıda tüketenlerde telomerlerin iki misli kısa olduğunu gösteriyor.
İspanya’ da 1999’ da SUN Project kapsamında başlatılan araştırma 2008’ de 57-91 yaş arasındaki 886 kişinin tükürük örneklerinin DNA analizleriyle neticelendirildi.
Katılımcılar aşırı işlenmiş gıda tüketimlerine göre günde 2 porsiyondan az, günde 2-2.5 porsiyon, günde 2.6-3 porsiyon ve günde 3 porsiyondan fazla olmak üzere dört gruba ayrıldılar.
Aşırı işlenmiş gıdaların tüketimi arttıkça, kısa telomerlere sahip olma ihtimalinin de %29, %40 ve %82 nispetinde arttığı tespit edildi.
Ayrıca, aşırı işlenmiş gıda alımının özellikle fizik aktiviteleri az, hipertansiyon, fazla kilo/obezite ve tüm sebeplere bağlı ölüm oranlarına sahip hastalarda depresyonla da ilişkili olduğu görüldü.
En fazla aşırı işlenmiş gıda tüketenlerin ailelerinde kalp-damar hastalığı, diyabet ve kan yağları yüksekliği de daha fazla idi.
Aşırı işlenmiş gıdalar
Aşırı işlenmiş yiyecek ve içeceklerde trans yağlar, tohum yağları, nişasta, ilave şeker ve sayısız katkı maddesi bulunuyor.
Bunlar, bu gıdalar uzun raf ömürleri, kolay erişilmeleri, rahat tüketimleri, cazip görünmeleri, ucuz olmaları gibi sebeplerle tercih ediliyor ama besin ögeleri bakımından çok değersizler.
Aşırı işlenmiş gıdalar ve kronik enflamatuar hastalıklar
Obezite, diyabet, kanserler ve aşırı işlenmiş gıdalarla ilişkilendirilen diğer kronik hastalıklar daha çok ileri yaşlarda görülürken giderek gençlerde hatta çocuklarda bile tespit edilmeye başlandı.
Bu gıdaların bağırsak mikrobiyotasının bozulması, oksidatif stres ve enflamasyon gibi mekanizmalarla zararlı oldukları biliniyordu.
Bu araştırma ile bunların hücre yaşlanmasına yol açarak da etkili olabilecekleri gösterilmiş oldu.
Telomer nedir?
Telomer, Yunanca telos (son) ve melos (kısım) kelimelerinden türetilmiş bir kelimedir.
Bunlar, kromozomların uç kısımlarında bulunan ve DNA proteinlerinden oluşan koruyucu başlıklardır.
Bunlarda herhangi genetik bir bilgi olmamakla beraber hücrelerin stabilite ve bütünlüğü bakımından hayati önem taşırlar.
Her bir hücrede 23 çift sarmal kromozom bulunduğuna göre 92 adet de telomer vardır.
Telomerler her hücre bölünmesinde kısalırlar (50 nükleotid kaybolur), bundan dolayı da yaşlı hücrelerin telomerleri genç hücrelerinkinden daha kısa olur.
Telomer uzunluğu, biyolojik yaşlanmanın belirteci olarak kabul edilir.
Telomerlerin giderek kısalmaları yaşlanmaya, programlanmış hücre ölümüne (apoptozis) ve vücut hücrelerinde onkojenik transformasyona (kanser) sebep olur.
Gelelim neticeye
Aşırı işlenmiş gıdaların erişim kolaylığı, uzun raf ömürleri, çekicilikleri, lezzetleri ve fiyatlarının ucuzluğuna kanmayın.
Sağlığınıza değil paranıza kıyın, adam gibi beslenin.
Kaynak: https://academic.oup.com/ajcn/article-abstract/111/6/1259/5824715
