Hazır gıdalara kıvam veren ve raf ömürlerini uzatan emulgatörler adıyla bilinen katkı maddelerinin bağırsak mikrobiyotasını etkileyerek metabolik sendrom ve iltihabi bağırsak hastalıklarına yol açabilecekleri belirlendi.
George State Üniversitesi uzmanları tarafından fareler üzerinde gerçekleştirilen araştırma Nature dergisinde yayınlandı (1).
Farelerin diyetine, yüzde 1 oranında işlenmiş gıdalarda yaygın olarak kullanılan “polisorbat 80” veya “karboksi-metil-selüloz” isimli emulgatörler ilave edildi.
Farelere verilen dozlar tüm işlenmiş yiyeceklerde bulunan miktarlara yakın idi; emulgatörler işlenmiş gıdalarda da yüzde 1 nispetinde bulunuyor.
Emulgatörler, su ve yağı bir arada tutarak bunların ayrışmasını önlüyorlar.
Emulgatörler bağırsakları bozuyor
Bu katkı maddelerini yiyen farelerin kan şekerlerinin dengesizleştiği, bağırsak bakterilerinde önemli değişiklikler olduğu, bağırsak mukozasında enflamasyon geliştiği görüldü.
Değişen bakterilerin bağırsakları döşeyen mukus tabakasını infiltre ettikleri ve bunlarda vücudun enflamatuar cevaplarını aktive eden “flajilin” ve “lipopolisakarit” gibi proteinlerin daha fazla bulunduğu belirlendi.
Bu değişikliklerin genetik olarak yatkın olan farelerde kronik bağırsak iltihabına (kolit), diğer farelerde ise bağırsaklarda hafif enflamasyona ve metabolik sendroma yol açtığı tespit edildi.
Bu biyolojik değişikliklerin, iştah ve kilo artışı, ensülin direnci ve kan şekeri dengesizliklerine sebep olduğu da belirlendi.
Genetik olarak bağırsaklarında hiç bakteri bulunmayan farelerin ise etkilenmedikleri ama bunlara bu katkı maddelerine reaksiyon gösteren farelerin bağırsak bakterileri nakledildiğinde düşük dereceli enflamasyon ve metabolik sendrom geliştiği görüldü.
Bu bulgu, değişen mikrobiyota ve kronik bağırsak enflamasyonu ile ilgili hastalıklar arasında bir ilişki olduğunu ortaya koyuyor.
Obezitenin sebebi fazla yemek değil
Araştırmaya katılan uzmanlardan Dr. A. Gewirtz şunları söylüyor:
“Obezite ve metabolik sendromun esas sebebinin fazla yemek olduğu bilinir ama biz bu görüşe katılmıyoruz.
Sonuçlarımız, aşırı yemenin altında yatan sebebin bağırsak bakterilerindeki değişikliklerin yarattığı düşük dereceli enflamasyon olduğunu ortaya koyan araştırmaları destekliyor.
Mikrobiyologlar ne yerseniz o’ sunuz derler.
Eğer mayonez, margarin, sos, şekerleme, dondurma ve diğer paketlenmiş ve işlenmiş unlu mamulleri yiyorsanız, siz ve bağırsağınız risk altındadır.
Bu teorimizi insanlar üzerinde de test etmek için çalışmalar planlıyoruz ve bunlarda da aynı neticelere varırsak bu katkı maddelerinin obezite salgını ile doğrudan ilgili olduğu ispatlanmış olacak”.
Katkı maddeleri güvenilir değil
Birçok uzman, tıbbi fetva kurumu FDA’ nın katkı maddeleri için onayladığı kılavuzların yeteri kadar katı bir denetimden geçmediğine inanıyor.
Nitekim USA’ da kullanılan birçok katkı maddesi başka ülkelerde yasaklanmış durumda.
Sadece USA’ da müsaade edilen gıda boyalarından birçoğunun alerji, kanser ve dikkat eksikliği risklerini artırdığı biliniyor.
Geçen sene dünyanın önde gelen hazır gıda restoranlarından Subway, ekmeklerinden ayakkabı lastiğine elastiklik kazandırmak için kullanılan “azo-dikarbon-amit” isimli kimyasalı çıkardığını açıklamıştı.
Oysa FDA bu kimyasalın ağartıcı ve kıvam artırıcı olarak gıdalarda kullanılmasına müsaade ediyordu.
Gelelim neticeye
Paketlenmiş hazır gıdalardaki katkı maddeleri insan sağlığı için değil, o yiyeceğin raf ömrünün daha uzun, daha lezzetli, daha cezbedici, daha renkli, daha hoş kokulu olması için kullanılır.
Bu gıda katı maddelerine FDA EFSA gibi gıda güvenlik kuruluşlarının “emniyetlidir” veya “insan sağlığına zararı yoktur” şeklinde onay vermesine sakın aldanmayın.
“Gıdaların raf ömrünü uzatan kimyasallar sizin ömrünüzü kısaltır” sözünü aklınızdan çıkarmayın.
Ey hazır gıda endüstrisi, “işlenmiş, ambalajlanmış yiyecek-içeceğin zerresini bile istemiyoruz”, duydunuz mu?
Mikropsuz, hijyenik, ambalajlanmış ürünleriniz sizin olsun!
Kaynaklar
1. http://www.nature.com/nature/journal/vaop/ncurrent/full/nature14232.html
Araştırmanın dünya medyasındaki yankıları:
http://www.cbsnews.com/news/food-additives-linked-to-obesity-digestive-problems/
http://www.livescience.com/49949-food-additives-cause-inflammation.html
http://in.reuters.com/article/2015/02/25/us-science-emulsifiers-idINKBN0LT26S20150225
http://www.nbcnews.com/health/health-news/could-what-makes-food-creamy-help-make-you-fat-n312771
